Χθες Σάββατο, 28 Οκτωβρίου, μια μεγάλη εθνική εορτή διαθήκη του ελληνικού σθένους. Όσο όμως Έλληνες και Ευρωπαίοι μάχονταν για την ελευθερία τους, τι συνέβαινε στους κλειστούς αριστοκρατικούς κύκλους; Μήπως τα μεγάλα κεφάλια γνωστών εταιριών έσκυβαν με υποταγή στους Ναζί και το παραλήρημα τους εξασφαλίζοντας το μελλοντικό (ή μάλλον σημερινό) τους κέρδος;
Όταν ξεκίνησε ο Hitler να προωθεί τις ιδέες του, πριν ανέλθει στην κυβέρνηση της Γερμανίας, αρκετοί είδαν την προοπτική που είχε ο Ναζισμός στο να πείσει έναν εξαθλιωμένο Γερμανικό λαό (μετά τον Ά Παγκόσμιο) ότι η λύση στο πρόβλημα του (οικονομικές κυρώσεις λόγω εμπλοκής στον πόλεμο) ήταν το ξέσπασμα ενός νέου Παγκοσμίου Πολέμου. Βιομηχανίες (αυτοκινήτων, ηλεκτρικών συσκευών, ενδυμάτων-υποδημάτων) που είχαν ήδη σεβαστό όνομα και άλλες που τώρα χτίζονταν, βιάστηκαν να συνεργαστούν με το Ναζιστικό κόμμα, θέλοντας μερίδιο από την παγκόσμια κυριαρχία, πιστεύοντας ότι το πλάνο του Hitler θα είχε απόλυτη επιτυχία.
HUGO BOSS
Θα ξεκινήσω από μια εταιρία της οποίας τα ενδύματα και αρώματα βρίσκονται σε κάθε αντρική ντουλάπα. Η Hugo Boss, όντας Γερμανική εταιρία, θα μπορούσε κανείς να δικαιολογήσει την συνεργασία της με τους Ναζί με το πρόσχημα, ότι «βρίσκονταν στο στόμα του λύκου», κάτι που όντως δήλωσε ο ιδρυτής της πριν πεθάνει το 1948 (“προστάτευε την εταιρία του” ή μάλλον καλύτερα, εξασφάλιζε την επιτυχία της). Αποδεικνύεται όμως ότι δεν συνεργάστηκε με τον Hitler υπό κρατικές πιέσεις αφού βρίσκονταν στο πλευρό του από το 1931, πριν από την άνοδο στην εξουσία το 1933.
Πριν υπογράψει η Hugo Boss συμβόλαια με μεγάλα ονόματα όπως την Gigi Hadid, υπέγραψε το πρώτο σημαντικό συμβόλαιο με τον Αδόλφο Χίτλερ, ξεκινώντας από παροχή καφέ μπλουζών έως και στολές για τους Waffen SS (τα χειρότερα τερατουργήματα του κόμματος) και Hitler Youth. Ο Hugo Boss όντας πιστός Ναζί, «έντυνε» την νεολαία της Γερμανίας (υπό πλήρη πλύση εγκεφάλου), με το σάβανό της, ενώ εξανάγκαζε στα εργοστάσια του Πολωνούς και Γάλλους φυλακισμένους των Ναζί (κυρίως γυναίκες) να ράβουν τα ρούχα των φονιάδων τους κάτω από άθλιες συνθήκες.
Ο Boss μετά την λήξη του πολέμου πέρασε από δίκη (όπως οι περισσότεροι συνεργάτες) και πλήρωσε πρόστιμο, λες και αυτό θα ήταν αρκετή τιμωρία, ανάλογη των πράξεων του. Το 2011, αρκετά αργοπορημένα, δημοσίευσε η εταιρία δακρύβρεκτη συγνώμη παράλληλα με την πώληση βιβλίου της ιστορίας του οίκου.
The Dassler Brothers
Το συνταρακτικό νέο δεν είναι ότι οι ιδρυτές των εταιριών Adidas (Adolf Dassler) και Puma (Rudolf Dassler) ήταν αδέρφια, αλλά ότι ήταν και οι δύο μέλη του Ναζιστικού κόμματος από το 1933. Γεννημένα στην Γερμανία, τα αδέρφια είχαν πετυχημένη εταιρία παπουτσιών προμηθεύοντας μάλιστα Γερμανούς αθλητές στους Ολυμπιακούς αγώνες του Βερολίνου. Στο εργοστάσιο τους, δόθηκε άδεια κανονικής λειτουργίας όταν ξέσπασε ο πόλεμος, έπειτα όμως διατάχθηκε να καλύπτει στρατιωτικές ανάγκες, και στις τελευταίες πνοές του πολέμου να παρασκευάζει όπλα (όπως όλα τα εργοστάσια της Γερμανίας), κλείνοντας μόνιμα την επιχείρηση παπουτσιών.
Adidas {Adi-das(sler)}
Ο Adi θέλοντας να επεκτείνει την παραγωγή, έγινε το ’35 προπονητής και προμηθευτής στις ομάδες της Hitler Youth, απέφευγε όμως πολιτικές συγκεντρώσεις ενώ παράλληλα προπονούσε και ομάδες άλλων πολιτικών παρατάξεων. Αποτέλεσε αναπάντεχο σπόνσορα του Αφρο-αμερικανού θρύλου Jesse Owens που κέρδισε 4 χρυσά μετάλλια στους Ολυμπιακούς του 1936 (προς μεγάλη σύγχυση των Ναζί) φορώντας τα χαρακτηριστικά παπούτσια με τις δύο δερμάτινες γραμμές στο πλάι. Έτσι εισήχθη στην διεθνή αγορά και μπόρεσε με επιτυχία να αναπτύξει αργότερα την επιχείρησή του (Adidas).
Puma {formerly RU(dolf)DA(ssler)}
Αντίθετα, ο Rudolf ήταν ένθερμος Ναζί και στο τέλος του πολέμου συνελήφθη από Αμερικανικές δυνάμεις κατηγορούμενος για συμμετοχή στους SS ενώ αργότερα αποδείχτηκε η συνεργασία του με την Gestapo. Φθονώντας τον μικρότερο αδερφό του για την διοίκηση της κοινής επιχείρησης, προσπάθησε κατά την δίκη τους για εγκλήματα πολέμου, να του ρίξει το φταίξιμο ελπίζοντας να πάρει στο όνομα του την εταιρία. Μόνο στα χέρια του γιού του κατάφερε η εταιρία του, Puma να ανέλθει.
Στην προσπάθεια να αποφύγουν τις συνέπειες της εμπλοκής τους με τους Ναζί, τα αδέρφια έγιναν «μαλλιά κουβάρια» το 1948 κόβοντας κάθε επαφή μεταξύ τους, με την Adidas του Adolf να ξεπερνάει την Puma του Rudolf σε πωλήσεις και αγοραστική αξία. Αυτό που επηρέασε την επιτυχία των εταιριών μετά το σχίσμα τους, ίσως σχετίζονταν με τη δράση τους κατά τον Β’ Παγκόσμιο.
Όπως έδειξε η ιστορία, η αντίσταση της ανθρωπότητας ήταν πιο ισχυρή από το όραμα ενός παράφρονα. Έτσι έπεσε το Ναζιστικό καθεστώς και βρέθηκαν Γερμανικές αλλά και άλλες ευρωπαϊκές εταιρίες (που θα δούμε αργότερα), να “δίνουν εξηγήσεις” δικαιολογώντας τα αδικαιολόγητα, μπροστά σε δικαστήρια σε μια απελπισμένη προσπάθεια να διατηρήσουν την κληρονομιά τους. Το περίεργο είναι ότι φαίνεται να τα κατάφεραν, αν κρίνουμε από τη μεταπολεμική τους άνοδο στην παγκόσμια αγορά.
*Το εξώφυλλο αποτελεί σχέδιο που έκανα στο λύκειο για σχολική παράσταση 28ης Οκτωβρίου.
